Bella of Beau – Twilight herschreven

Artikelen Boeken

Mannen zijn stoer,  vrouwen zijn zorgzaam,  mannen zijn sterk,  vrouwen zijn emotioneel.  Vrouwen houden van shoppen,  mannen niet (homo’s wel).  Er zijn zo verschrikkelijk veel vooroordelen waarmee je geboren wordt. Je houd van Roze en Barbies nog voor je uit je ogen kan kijken.  Je geslacht is voor de maatschappij een gigantisch aspect van je identiteit.  Persoonlijk denk ik dat dat onzin is. Ik ken zat stoere en sterke meiden,  die misschien helemaal niet zo zorgzaam zijn.  En zorgzame shoppen mannen bestaan ook gewoon.  Twilight herschreven vond ik gelijk heel interessant.  Hoe pakt Stephenie dit aan.  Hoeveel verandert ze.  Een oud klasgenoot van mij,  Sander,  houdt zich hier veel mee bezig, tijdens de studie filosofie die Sander volgt aan de Uva koos Sander voor de minor genderstudies.  Daarom heb ik Sander gevraagd om de beide boeken te lezen en er een klein artikel over te schrijven.  Hieronder vind je het resultaat.  Zelf vind ik het een erg interessant onderwerp,  dus ik ben heel benieuwd naar jullie reacties.  

Meyer zegt in het voorwoord van Leven en Dood dat het boek onder andere bedoeld is om kritieken die de Twilight saga heeft gekregen aangaande de genderrollen te ondermijnen. Ze stelt dat ze Bella niet heeft willen neerzetten als een meisje in nood, maar als een mens in nood. Ook verdedigt ze zich in het voorwoord tegen de beschuldiging dat Bella zich te veel laat meeslepen door de liefde alsof romantiek alleen een meisjesding zou zijn. Meyer stelt dat het voor het verhaal niet uit zo moeten maken of welk gender de menselijke hoofdpersoon en welk gender de vampier heeft. Alleen al hierom verdient Meyer wat mij betreft al wat credits. Toch moeten we kritisch zijn, maakt het echt niks uit welk gender de personages hebben? En in hoeverre weerlegt Leven en Dood daadwerkelijk de kritieken op het oorspronkelijke boek?

Hoewel ik denk dat Leven en Dood het in sommige opzichten beter doet dan het origineel ben ik toch ook kritisch. Het is heel goed mogelijk iets leuk te vinden en er tegelijkertijd kritisch tegenover te staan, mijn kritiek is ook zeker geen aanval op Stephenie Myer als schrijfster. Verhalen kunnen ideologieën bevestigen zonder dat de schrijver bewust deze intentie heeft. Of de ideologieën die in de Twilight saga terug te zien zijn het resultaat zijn van Stephenie Meyers eigen ideologie, van haar onbewuste associaties of van toeval, kan ik niet zeggen.  Verhalen beïnvloeden ons denken bewust en onbewust, en niet iedereen wordt op dezelfde manier beïnvloed. Vaak zijn boodschappen dubbelzinnig en zijn er meerdere interpretaties mogelijk. Dit stuk is dan ook in grote mate subjectief en bij lange na niet iedereen zal de problemen die ik aandraag als problemen ervaren.

Laat ik eerst even wat opmerken over de gender swap op zichzelf. Een probleem met gender swaps is dat ze meestal de tweedeling tussen mannen en vrouwen als vanzelfsprekend beschouwen. Het is echter belangrijk te realiseren dat er meer mensen bestaan dan alleen mannen en vrouwen, zowel als het gaat om genderidentiteit (non-binary personen) als om biologisch geslacht (intersex personen). Bij de meeste gender swaps worden cisgender vrouwen (personen die zich identificeren met hun biologisch geslacht) simpelweg cisgender mannen en andersom. Leven en Dood is hierop geen uitzondering. Door mannen en vrouwen in omgekeerde rollen te zien worden we ons bewust van wat we als normaal of juist als absurd voor mannen of vrouwen beschouwen. Wie Twilight en Leven en Dood vlak na elkaar leest zal misschien ervaren dat je anders oordeelt over het gedrag van de parallelle personages (ik moet zelf bekennen dat ik zo nu en dan ietsje strenger Edwards gedrag veroordeelde dan Edythes zelfde gedrag).

In Leven en Dood zijn vrijwel alle personages van geslacht veranderd op enkele uitzonderingen na. Van de belangrijke personages zijn alleen de ouders van Bella/Beau hetzelfde gebleven omdat de toenmalige wetgeving het waarschijnlijk niet had toegestaan dat Beau bij zijn vader was blijven wonen na de scheiding, zo zegt Meyer in het voorwoord. Dit resulteert echter wel in andere gender relaties. Charlie en Bella hebben een vader en dochter relatie wat in Twilight onder andere betekent dat hij meer beschermend bij Bella is als het om haar date gaat dan bij Beau.

Tot op vlak voor het einde volgt Leven en Dood vrij gedetailleerd het verhaal van Twilight. Afgezien van een omwisseling van ‘hij’ en ‘zij’ blijft een groot deel zelfs letterlijk hetzelfde. Doordat de situaties vaak hetzelfde zijn gebleven valt goed te vergelijken hoe Meyer de personages zich anders laat gedragen dan hun tegenhangers uit Twilight. Hoewel het merendeel hetzelfde blijft vallen er toch wel een aantal verschillen op. Bella kent de balletzaal omdat ze daar vroeger op ballet heeft gezeten. Beau kent de balletzaal omdat zijn moeder daar vroeger lesgaf. Beau leest Jules Verne, terwijl Bella Jane Austen leest (is romantiek misschien toch niet meer een meisjesding, in tegenstelling tot Meyer haar bewering in het voorwoord?). Wat auto’s betreft lijkt Meyer haar oorspronkelijke rolverdeling een beetje te hebben laten varen. De Cullens houden allemaal van snelle auto’s, maar het sleutelen aan auto’s en motors wordt in de oorspronkelijke serie toch vooral als een mannending gezien. Jacob, de beste vriend en tevens aanbidder van Bella, houdt van werken met motorvoertuigen en Bella stelt in Nieuwe Maan dat je er waarschijnlijk een Y-chromosoom voor nodig hebt om er enthousiast van te worden. Jules, Jacobs tegenhanger in Leven en Dood, houdt echter ook van auto’s en Beau is er net zo enthousiast over als Bella (niet dus). Desondanks zegt Meyer in Twilight dat Billy (Jacobs vader) de pick-up goed heeft onderhouden en in Leven en Dood datzijn tegenhanger Bonnie de pick-up goed heeft laten onderhouden.

Ook flirt Bella met Jacob om informatie uit hem te krijgen. Om hem te laten vertellen waarom de Cullens niet op het strand mogen komen probeert ze verleidelijk te zijn. In deze scène in Leven en Dood flirt Beau echter niet met Jules. Wel zit er een andere scène in Leven en Dood waarin Beau het ego van een vrouwelijk personage probeert te strelen om iets voor elkaar te krijgen. Deze scène heeft geen echte tegenhanger in Twilight. Beau probeert Taylor (verder niet zo’n belangrijk personage) duidelijk te maken dat hij niet met haar naar het bal gaat en probeert haar duidelijk te maken dat ze al erg begeerd wordt door jongens. Taylor voelt zich na afloop althans een echte femme fatale. Bella manipuleert dus een jongen door hem haar te laten begeren, terwijl Beau een meisje manipuleert door haar begeerd te laten voelen. Ik vond deze scènes zelf nogal in contrast met elkaar staan, maar Twilight lijkt deze boodschap op andere punten weer enigszins te ondermijnen. Edward gebruikt immers ook zijn sexappeal om dingen gedaan te krijgen. Desalniettemin is het opvallend dat Bella en Beau zich dus anders gedragen tegenover Jacob en Jules. De manier waarop jongens en meisjes hierover elkaar praten verschilt ook. Na de eerste keer dat Edward en Bella uit eten zijn geweest wil Bella’s vriendin Jessica alles weten over de date. Jessica’s tegenhanger, Jeremy is voornamelijk geïnteresseerd of Beau Edythe uit haar kleren heeft gekregen.

De traditionele rolverdeling van redder en slachtoffer is gelukkig wel omgedraaid in dit boek. In de oorspronkelijke serie was Bella meestal een meisje in nood dat beschermd moest worden door de mannelijke personages. Edward en Jacob hebben in Eclips zelfs een verdeling van wie haar wanneer moet beschermen en beiden zijn talloze keren de redder in nood voor Bella. Bella’s hulpeloosheid wordt nog eens extra benadrukt door haar extreme onhandigheid. In Leven en Dood wordt de vrouwelijke slachtofferrol toch wel enigszins ondermijnt. Edythe redt Beau diverse keren en Beau erft Bella’s hulpeloze onhandigheid. Ook bij de nieuwe Volturi, de heersende vampieraristocratie, zitten de vrouwen minder in een slachtofferrol. Meyer heeft ervoor gekozen die een ander achtergrondverhaal te geven waarbij twee van de drie mannelijke machthebbers eerder in de geschiedenis al zijn vervangen door de vrouwelijke personages Sulpicia en Athenodora, die in de oorspronkelijke serie door de mannen in een toren zouden zijn opgesloten. Meyer zegt in het voorwoord dat ze dit heeft gedaan uit een soort rechtvaardigheidsgevoel voor de deze personages (ik ben er althans vrij zeker van dat Sulpicia en Athenodora de twee anonieme personages in het voorwoord zijn). Het feit dat Meyer Sulpicia en Athenodora in het nieuwe verhaal voor zichzelf heeft laten opkomen en dat ze nu heersers zijn in plaats gevangenen, is zeker een verandering die de slachtofferrol van de vrouwelijke personages weerlegt. Helaas kan ik over hen niet zo veel zeggen omdat ze zowel in Leven en Dood als in de oorspronkelijke serie slechts erg kort ter sprake komen.

Hoewel Leven en Dood de slachtoffer/redder relatie toch op diverse punten omgekeert  wordt het idee van de hulp behoevende vrouw niet geheel uit het boek verdwenen. Wanneer Edward en Edythe vertellen over de tijd dat ze nog mensenbloed dronken zeggen ze dat ze alleen de slechteriken aanvielen. Ze geven beide hetzelfde voorbeeld; ze redden een meisje van een moordenaar in een steeg.

Hoewel de vrouw volgens Meyer dus ook wel de redder kan zijn en de man het hulpeloze slachtoffer wordt het idee van de actieve sterke man en de passieve zwakke vrouw nog wel geïdealiseerd. Bella vindt Edwards spieren aantrekkelijk en vertelt diverse malen dat ze zijn ijzeren greep heerlijk vindt als ze zoenen. Beau daarentegen vindt Edythes dunne botjes aantrekkelijk en hoe ze er soms toch best kwetsbaar uitziet ondanks het feit dat ze dat zeker niet is. Edythe is ook wat passiever dan Edward in een aantal dingen. Edward pakt Bella’s hand, terwijl Edythe haar hand aanbiedt. Edythe ondermijnt de traditionele normen door te eisen de rekening te betalen nadat ze Beau mee uit eten nam in Port Angeles, maar bevestigt ze tegelijkertijd ook weer door Beau de diverse malen de deur voor haar op te laten houden, ook al moet Beau zich haasten om eerder bij de deur te zijn.

De relatie tussen Beau en Edythe is veel andere opzichten nog net zo conservatief als de relatie tussen Bella en Edward. Het vertelt dat de ideale relatie een monogame relatie is die uiteindelijk tot zijn hoogtepunt komt in de vorm van een huwelijk. Seks voor het huwelijk is uit den boze. Hoewel in Twilight en Leven en Dood Edward en Edythe zeggen af te zien van seks omdat seks tussen vampiers en mensen gevaarlijk is voor de mens, blijkt uit de latere boeken in de oorspronkelijke serie dat het toch vooral niet mag omdat Bella en Edward niet getrouwd zijn. Zodra ze wel getrouwd zijn hebben ze namelijk weldegelijk seks, ook al is Bella nog een mens en raakt ze er bont en blauw van. Leven en dood doet nergens het idee opwekken dat het in het nieuwe universum anders is.

Ook zijn de relaties allemaal heteroseksueel. Een selectieve gender swap binnen een van de vele koppels die er in de serie voorkomen, had een homoseksueel stel kunnen creëren en het is jammer dat alle stellen in deze franchise, die toch een beeld promoot van hoe de ideale liefde eruitziet, heteroseksueel zijn. Heteroseksualiteit is sowieso bijna alom aanwezig in Twilight en Leven en Dood. Afgezien van (schoon)familiale interacties is het aanwezig in zo’n beetje alle interacties tussen de mannelijke en vrouwelijke personages. Dit varieert van de interacties tussen Bella’’s/Beau’s medestudenten tot volwassenen die van slag raken door het uiterlijk van Edward/Edythe. Het originele verhaal beschrijft natuurlijk ook vriendschappen tussen jongens en meisjes (sterker nog; Bella’s beste vriend is Jacob), maar in deze vriendschappen heerst vrijwel altijd een seksuele spanning en is er sprake van al dan niet wederzijdse aantrekking (zeker in Bella’s vriendschap met Jacob). Hetzelfde geldt voor Beau’s vriendschappen met meisjes. Een uitzondering in Leven en Dood is misschien de vriendschap tussen Charlie en Bonnie In Leven en Dood verandert Charlie dus niet van gender, maar zijn beste vriend Billy wel. De vriendschap tussen Charlie en Bonnie in Leven en Dood lijkt hetzelfde te zijn als de vriendschap tussen Charlie en Billy in het originele verhaal en zo biedt Leven en Dood toch een voorbeeld van een vriendschap tussen een man en een vrouw waarbij het gender verschil er niet toe doet, iets dat in het oorspronkelijke verhaal toch een beetje mist. Toch is er een verschil tussen Bonnie en Billy dat dit een beetje discutabel maakt. Charlie zegt in Twilight dat Bella Billy misschien nog kende van toen hij vroeger samen met hem ging vissen. Beau zou Bonnie nog moeten kennen van toen Charlie samen met haar en haar inmiddels overleden man ging vissen. “Waarom Meyer Charlie Bonnie niet alleen met Charlielaat vissen weet ik niet. Misschien vindt ze vissen niet echt een vrouwending.

Als laatste wil ik Leven en Dood nog vergelijken met de originele serie als het gaat om rol van vrouwen in het gezin. De Twilight saga lijkt op veel punten de rol van moeders en huisvrouwen te idealiseren. Bella doet het huishouden voor haar vader, die daar zelf niks van kan, ondanks dat hij al jaren alleen woont. Bella’s happy end is pas echt compleet als ze uiteindelijk samen met Edward een kind heeft. Voor Rosalie, Edwards zus, is het feit dat ze geen kinderen kan krijgen het verschrikkelijkste van een vampier zijn. Esmé probeerde zelfmoord te plegen toen haar kind overleed en vindt vervulling in haar nieuwe leven als moeder van de Cullens. Het vaderschap lijkt voor de mannen toch net iets minder belangrijk te zijn. Bella is dolgelukkig met haar zwangerschap, hoe levensbedreigend die ook is, terwijl Edward een abortus wil. Dat Bella’s transformatie tot vampier zou conflicteren met haar potentie om moeder te worden speelt een grote rol in de oorspronkelijke serie, terwijl er van het feit dat Beau’s relatie met Edythe hoe dan ook kinderloos zal zijn geen groot punt gemaakt wordt. Dat Beau’s happy end geen kinderen bevat ondermijnt de dubbele standaard aangaande kinderen niet, “maarje zou er ook een meer algemene gender neutrale boodschap in kunnen zien dat kinderen niet  noodzakelijk zijn voor het ultieme geluk.

Niettemin wordt in Leven en Dood wordt de rol van moeder en huisvrouw wel enigszins omgekeerd. Earnest lijkt net als zijn tegenhanger Esmé voornamelijk vervulling te vinden in het ouderschap. Ook gaat hij over het huis, terwijl zijn vrouw Carine de broodwinner is. Verder geldt er in huize Swan nog steeds dezelfde rolverdeling tussen ouder en kind; Beau doet het huishouden voor zijn vader.

Al met al ben ik best positief over Meyers besluit om Leven en Dood te schrijven. Het statement dat gender niet zo relevant is voor het verhaal is sowieso goed. Dat ze er vervolgens niet helemaal in slaagt dit recht te zetten is wat teleurstellend, maar niet geheel onverwacht; de serie is in veel opzichten erg conservatief en Leven en Dood zou toch wel radicaal anders moeten zijn om dit geheel te ondermijnen. Sommige patronen weet Meyer te doorbreken, waarmee toch wel goede intenties toont. Helaas heeft ze op sommige momenten nog steeds rolbevestigende keuzes gemaakt, waardoor niet alle maatschappelijk opgelegde rollen verdwenen zijn in dit boek. Leven en Dood is bij lange na geen feministisch boek, maar toch een beetje feministischer dan het origineel.

Vind meer artikelen over
, , , .

Gepubliceerd op 04/12/2015 om 11:35 in Artikelen en Boeken.

Geef een reactie

Wil je reageren, log dan in met Facebook of Twitter, of vul je naam en e-mailadres in.